ניגון אודה לא-ל – הבדלי גרסאות

עיון אינטראקטיבי בהיסטוריה

→ העריכה הקודמת העריכה הבאה ←

חזותיקוד ויקי

@@ שורה 1: / שורה 1: @@
-ניגון באידיש על הפיוט "אודה לא-ל" הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב,.
+הניגון 'אודה לא-ל' הינו ניגון ותרגום המילים ב[[אידיש]] על הפיוט "אודה לא-ל", שהולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב.
 ==אודות הניגון==
-הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד [[שו"ב]] בטשעבין מחסידי באבוב חיבר מילים באידיש והלחין ניגון על בתים מהפיוט "אודה לא-ל" שחיבר ר' שמעיה קוסון ונדפס בסידורים רבים (אך אינו מופיע בסידורי חב"ד). תוכן הניגון - התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשי"ת והגעגועים שלה למקור חוצבה.
+הניגון הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד, שהיה [[שו"ב]] בטשעבין ומחסידי באבוב, ובנוסף חיבר תרגום באידיש בתים מהפיוט "אודה לא-ל" שחיבר רבי שמעיה קוסון, ונדפס בסידורים רבים (אך אינו מופיע בסידורי חב"ד). תוכן הניגון - התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשם על כך וגעגועיה שלה למקור חוצבה.
-הרב [[נועם וגנר]] טוען שהניגון מיוחס לרבי הרש"ב{{מקור}}.
+הרב [[נועם וגנר]] טוען שהניגון מיוחס לרבי הרש"ב{{מקור}}{{הבהרה|חובר על ידו או שרק הי' מנוגן אצלו וחביב עליו?}}.
 הניגון התקבל אצל הבחורים ב[[ליובאוויטש]], והיה מושר בהתוועדויות שם{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}} (בעיקר בליל שישי{{הערה|מובא בספר '''זכרונותי''' של הרב [[שמריהו ששונקין]]}}). הניגון היה אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]], וכן על ר' אברהם דרזין שלימדו לבחורים בלוד. כמו כן היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
@@ שורה 11: / שורה 11: @@
 ==מילות הניגון==
-===המילים המקוריות ב[[לשון הקודש]]===
+===מילות הפיוט המקוריות ב[[לשון הקודש]], עם התרגום לאידיש (אחר כל בית)===
 {{ציטוט|תוכן=
@@ שורה 19: / שורה 19: @@
 ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
+'''געלויבט ביסטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.'''
+'''איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.'''
 ;בית א:
 שימו לב אל ה[[נשמה]], לשם שבו ואחלמה,{{ש}}
 ואורה כאור ה[[חמה]], שבעתים כאור הבוקר.
+'''נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}'''
+'''זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}'''
+'''דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זון,{{ש}}'''
+'''זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין.'''
 {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 ;בית ב:
 מ[[כסא הכבוד|כסא כבוד]] חצבה, לגור בארץ ערבה,{{ש}}
-להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.
+'''איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}'''
+'''און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}'''
+'''דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}'''
+'''זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 ;בית ג:
 עורו נא כי בכל [[לילה]], נשמתכם עולה למעלה,{{ש}}
 לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.
+'''וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}'''
+'''אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.'''
+'''דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}'''
+'''פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג.'''
 {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
@@ שורה 36: / שורה 55: @@
 ימצאה מטונפת, מעוונות ותוספת,{{ש}}
 כמו שפחה נחרפת, תמיד בבוקר בבוקר.
+'''אוי ווי נישט גוט, ווי שלעכט איז די מען ניט,{{ש}}'''
+'''אז זי ווערט פארט געווירט, באדעקט מיט זינט דין פארשמירט,'''
+'''א פנים האט זי רעכט, ווי א שפחה בא דעם קנעכט,{{ש}}'''
+'''ווען אין די אור דערצו - יעדער פרי.'''
 {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
@@ שורה 41: / שורה 65: @@
 ימצאה מקושטת, ב[[טלית]] ו[[תפילין|טוטפת]],{{ש}}
 כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.
+'''דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}'''
+'''קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט [[טלית]] ותפילין,{{ש}}'''
+'''באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}'''
+'''שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. '''
 {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 ;בית ו:
 הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,{{ש}}
-איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.
+'''באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}'''
+'''זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}'''
+'''ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}'''
+'''ווידער א נאכט ווידער א טאג אויך אצינד.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 ;בית ז:
 והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,{{ש}}
-ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.
-}}
-===מילות הניגון כפי שתורגמו ליידיש===
+'''טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,{{ש}}'''
+'''אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}'''
-{{ציטוט|תוכן=
+'''ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}'''
-'''פזמון:'''
+'''וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי.'''
-אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד [[כוכב]]י בוקר,{{ש}}
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
-געלויבט ביסטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
-איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
-;בית א:
-נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}
-זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}
-דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זון,{{ש}}
-זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-;בית ב:
-איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}
-און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}
-דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}
-זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-;בית ג:
-וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}
-אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.
-דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}
-פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-;בית ד:
-אוי ווי נישט גוט, ווי שלעכט איז די מען ניט,{{ש}}
-אז זי ווערט פארט געווירט, באדעקט מיט זינט דין פארשמירט,
-א פנים האט זי רעכט, ווי א שפחה בא דעם קנעכט,{{ש}}
-ווען אין די אור דערצו - יעדער פרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-;בית ה:
-דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}
-קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט [[טלית]] ותפילין,{{ש}}
-באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}
-שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-;בית ו:
-באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}
-זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}
-ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}
-ווידער א נאכט ווידער א טאג אויך אצינד. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-;בית ז:
-טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,{{ש}}
-אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}
-ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}
-וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר.
 }}
-==גירסא חב"דית==
+==הגירסא החב"דית==
-בשנת תשכ"ז כתבו התמימים [[שלמה זרחי]] ו[[יחזקאל סופר]] מילים חב"דיות על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל הרבי.
+בשנת תשכ"ז חברו התמימים הרב [[שלמה זרחי]] והרב [[יחזקאל סופר]] מילים על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל ה[[רבי]].
 ===מילות הניגון באידיש===
@@ שורה 216: / שורה 198: @@
 ==קישורים חיצוניים==
 {{מדיה|שם=אודה_לא-ל.mp3|תיאור=ניגון אודה לקל, עם המילים בעברית ובאידיש}}
+* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view לשמיעת הניגון] (בשינויים קלים מהביצוע הקודם, כפי המקובל בחסידות באבוב) {{צליל}}
 * [https://col.org.il/news/165373 בביצוע מיוחד: הניגון החביב על המשפיע ר׳ מענדל פוטרפס] {{COL}}
 * [https://chabad.info/musicnews/1140550/ מעורר: הניגון החביב על המשפיע ר' מענדל פוטרפס{{אינפו}}] מאת הבעל מנגן הרב [[מנחם מענדל עמאר]]