@@ שורה 1: / שורה 1: @@
-ניגון באידיש על הפיוט "אודה לאל" הולחן ע"י הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב. פעם עבר מישהו בליובאוויטש ושר הניגון והתקבל אצל הבחורים שם, ומאז היו שרים את הניגון בהתוועדויות. בשנת תשכ"ז הלחין ר' [[יחזקאל סופר]] גירסא חב"דית לניגון.
+הניגון 'אודה לא-ל' הינו ניגון ותרגום המילים ב[[אידיש]] על הפיוט "אודה לא-ל", שהולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב.
 ==אודות הניגון==
-הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד שו"ב בטשעבין מחסידי באבוב חיבר מילים באידיש והלחין ניגון על בתים מהפיוט אודה לאל שחיבר ר' שמעון קסון ונדפס בסידורים. תוכן הניגון התחדשות הנשמה בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשי"ת והגעגועים שלה למקור חוצבה.
+הניגון הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד, שהיה [[שו"ב]] בטשעבין ומחסידי באבוב, ובנוסף חיבר תרגום באידיש בתים מהפיוט "אודה לא-ל" שחיבר רבי שמעיה קוסון, ונדפס בסידורים רבים (אך אינו מופיע בסידורי חב"ד). תוכן הניגון - התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשם על כך וגעגועיה שלה למקור חוצבה.
-פעם עבר מישהו בליובאוויטש ושר הניגון והתקבל אצל הבחורים שם, ומאז היו שרים את הניגון בהתוועדויות{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}}. הניגון הי' אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]] ועוד. כמו"כ היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
+הרב [[נועם וגנר]] טוען שהניגון מיוחס לרבי הרש"ב{{מקור}}{{הבהרה|חובר על ידו או שרק הי' מנוגן אצלו וחביב עליו?}}.
-בשנת תשכ"ז חיבר ר' [[יחזקאל סופר]] גירסא חב"דית לניגון על געגועי החסיד לרבי.
+הניגון התקבל אצל הבחורים ב[[ליובאוויטש]], והיה מושר בהתוועדויות שם{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}} (בעיקר בליל שישי{{הערה|מובא בספר '''זכרונותי''' של הרב [[שמריהו ששונקין]]}}). הניגון היה אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]], וכן על ר' אברהם דרזין שלימדו לבחורים בלוד. כמו כן היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
+בשנת [[תשכ"ז]] חיברו ר' [[יחזקאל סופר]] והרב [[שלמה זרחי]] גירסא חב"דית לניגון על געגועי החסיד לרבי{{הערה|ראו וידאו 'שיר געגועים – אודה לקל לבב חוקר הרב יחזקאל שי' סופר' בערוץ היוטיוב ישיבת קיץ צעירי ליובאוויטש באתר סינון חב"ד לסרטוני יוטיוב (נמצא בקישורים חיצוניים).}}.
 ==מילות הניגון==
-אודה לקל מופיע בסידור בית יעקב:
+===מילות הפיוט המקוריות ב[[לשון הקודש]], עם התרגום לאידיש (אחר כל בית)===
-:אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,
+{{ציטוט|תוכן=
-::ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
+'''פזמון:'''
+אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד [[כוכב]]י בוקר,{{ש}}
+ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
+'''געלויבט ביסטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.'''
+'''איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.'''
+;בית א:
+שימו לב אל ה[[נשמה]], לשם שבו ואחלמה,{{ש}}
+ואורה כאור ה[[חמה]], שבעתים כאור הבוקר.
+'''נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}'''
+'''זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}'''
+'''דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זון,{{ש}}'''
+'''זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון (געלויבט ביסטו וכו').. '''}}
+;בית ב:
+מ[[כסא הכבוד|כסא כבוד]] חצבה, לגור בארץ ערבה,{{ש}}
+להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.
+'''איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}'''
+'''און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}'''
+'''דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}'''
+'''זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+;בית ג:
+עורו נא כי בכל [[לילה]], נשמתכם עולה למעלה,{{ש}}
+לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.
+'''וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}'''
+'''אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.'''
+'''דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}'''
+'''פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+;בית ד:
+ימצאה מטונפת, מעוונות ותוספת,{{ש}}
+כמו שפחה נחרפת, תמיד בבוקר בבוקר.
+'''אוי ווי נישט גוט, ווי שלעכט איז די מען ניט,{{ש}}'''
+'''אז זי ווערט פארט געווירט, באדעקט מיט זינט דין פארשמירט,'''
+'''א פנים האט זי רעכט, ווי א שפחה בא דעם קנעכט,{{ש}}'''
+'''ווען אין די אור דערצו - יעדער פרי.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+;בית ה:
+ימצאה מקושטת, ב[[טלית]] ו[[תפילין|טוטפת]],{{ש}}
+כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
+'''דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}'''
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
+'''קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט [[טלית]] ותפילין,{{ש}}'''
+'''באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}'''
+'''שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. '''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-:שימו לב אל הנשמה, לשם שבו ואחלמה,
+;בית ו:
-::ואורה כאור החמה, שבעתים כאור הבוקר.
+הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,{{ש}}
+איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.
-:נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די נשמה די שיינע פראכט,
+'''באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}'''
-::זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,
+'''זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}'''
-:::דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זין,
+'''ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}'''
-::::זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין.
+'''ווידער א נאכט ווידער א טאג אויך אצינד.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
-[פזמון]
+;בית ז:
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
+והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,{{ש}}
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
+ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.
-:מכסא כבוד חצבה, לגור בארץ ערבה,
+'''טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,{{ש}}'''
-::להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.
+'''אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}'''
+'''ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}'''
+'''וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי.'''
+{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
+}}
-:איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,
+==הגירסא החב"דית==
-::און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,
-:::דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,
-::::זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי.
-[פזמון]
+בשנת תשכ"ז חברו התמימים הרב [[שלמה זרחי]] והרב [[יחזקאל סופר]] מילים על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל ה[[רבי]].
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
-:עורו נא כי בכל לילה, נשמתכם עולה למעלה,
+===מילות הניגון באידיש===
-::לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.
-:וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,
+{{ציטוט|תוכן=
-::אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.
+אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
-:::דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,
+ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
-::::פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג.
-[פזמון]
+;א.
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
+געלויבט ביסטו, מיין רעבעניו.{{ש}}
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
+דו פילסט וואס יעדער טוט אין הארצין טראכטין,{{ש}}
+איך לויב און דאנק, מיט מיין געדאנק,{{ש}}
+וואס דו האסט מיין נשמה פאריכטן.
-:ימצאה מקושטת, בטלית וטוטפת,
+;ב.
-::כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.
+עס בענקט זיך מיר, צו זעהן די טיר,{{ש}}
+וואו מ'גייט אריין צום רבי'ן אויף יחידות,{{ש}}
+זיך אויסוויינען דארט, און דערהערן א ווארט,{{ש}}
+פון רבי'נס א מאמר-חסידות.
-:דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,
+;ג. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
-::קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט טלית ותפילין,
+לאמיר זיך נעמען, האנט ביי האנט,{{ש}}
-:::באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,
+און [[פארברענגען]] נאכאנאנד, מיט [[משקה]] און מיט בראנד,{{ש}}
-::::שטענדיג אלעמאל אינדערפרי.
+[[סטאוו יא פיטו]], אוו פייאטניצו - און [[ניגון ניע זשוריצי כלופצ'י|נייע זוריטשי]] חלאפטשי.
-[פזמון]
+;ד.
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
+ווייל וואו מען גייט, און וואו מ'שטייט,{{ש}}
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
+איז א חסיד ווערט דאך קיינמאל ניט פארפאלן,{{ש}}
+דעם רעבינ'ס בליק, און זיין הייליקן קוק,{{ש}}
+שלעפט ארויס פון אלע שטורעמדיקע כוואלן.
-:הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,
+;ה. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
-::איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.
+לערנען חסידות אן א ברעג, ווייל שליחות איז דיין צוועק,
+דאס איז די ריכטיקע וועג,{{ש}}
+און אפילו מ'האט זיך באמאכט,{{ש}}
+איז קיין סאך נישט געטראכט, אפגעווישט און געגאנגען ווייטער.
-:באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,
+;ו.
-::זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,
+אוי, ס'לויפט די צייט, מ'שפירט זיך ווייט,{{ש}}
-:::ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,
+א וואו זיינע מיינע תמימות'דיקע יארן,{{ש}}
-::::ווידער א נאכט ווידער א טאג אצינד.
+מ'ליגט אין זאק, מיט א באלעבאטישן פראק,{{ש}}
+מ'דארף נאך אמאל, צום רבי'ן פארן.
-[פזמון]
+;ז. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
+גיי אריין צום רעבין צום טאטע, און שפירט זיך ווי א פיאטע,{{ש}}
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
+און היט זיך "שמא יטה", פון דעם רבי'נס יחידות-הוראות,{{ש}}
+ווייל אז מ'גיט זיך נישט איבער גאנץ, בלייבט מען א שוואנץ{{ש}}
+און מ'שלאגט נישט אויס די הוצאות...}}
-:והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,
+===בתרגום חופשי===
-::ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.
+{{ציטוט|תוכן=
+אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
+ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
-:טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,
+;א.
-::אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,
+מבורך אתה, רעבניו שלי.{{ש}}
-:::ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,
+יודע אתה את כל מה שמתחולל במחשבותינו,{{ש}}
-::::וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי.
+אשבח אותך ואודה לך בכל דעתי,{{ש}}
+על שתקנת את נשמתי.
-[פזמון]
+;ב.
-:געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.
+מתגעגע כולי, לראות את הדלת,{{ש}}
-::איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
+היכן שנכנסים לרבי ליחידות,{{ש}}
+להשתפך שם ולקלוט איזו אמרה,{{ש}}
+מהרבי, מאמר חסידות.
-:אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר.
+;ג. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
+הבה ניקח את עצמנו, יד ביד,{{ש}}
+ו[[פארברענגען|נתוועד]] ללא הפסק, עם [[משקה]] ועם ברנדי {{ש}}
+[[סטאוו יא פיטו]], אוו פייאטניצו - ו[[הניגון ניע זשוריצי כלופצ'י|נייע זוריטשי]] חלאפטשי.
-==גירסא חב"דית==
+;ד.
+כי להיכן שהולכים והיכן שעומדים{{ש}}
+חסיד לעולם אינו אבוד,{{ש}}
+מבט של הרבי, ראייתו הקדושה {{ש}}
+שולפת מכל ה'גלים הסוערים'.
-אודה לא-ל לבב חוקר, לבב חוקר, לבב חוקר<BR>
+;ה. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
-ברן יחד, ברן יחד  ברן יחד כוכבי בוקר<BR>
+ללמוד חסידות ללא הגבלה, כי שליחות היא מטרתך,
+זוהי הדרך הנכונה.{{ש}}
+ואפילו כשמתלכלכים,{{ש}}
+הרבה לא חושבים, מנגבים והלאה ממשיכים.
-א.
+;ו.
-עס ביינקט זיך מיר צו זעהן<BR>
+אוי, הזמן רץ, מרגישים רחוקים,{{ש}}
-די טיר וואו מ'גייט אריין צום רעבין אויף יחידות<BR>
+היכן הם ה'שנים התמימות' שלי,{{ש}}
-זיך אויסוויינען דארט און דערהערן<BR>
+נמצאים בשק, עם באלבטישע פראק (=פראק - סירטוק - של בעל בית) {{ש}}
-א ווארט פון רעבינ'ס א מאמר-חסידות<BR>
+צריכים לרבי שוב לנסוע.
-ב.
+;ז. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
-געלויבט ביסטו אוי, רעבעניו,<BR>
+כנס לרבי - לאביך, תרגיש עצמך כמו עקב,{{ש}}
-דו פילסט וואס יעדער טוט אין הארצין קלערן<BR>
+ותיזהר "שמא יטה", מיחידות-הוראות של הרבי,{{ש}}
-איך לויב און דאנק מיט מיין געדאנק<BR>
+כי אם לא מתמסרים לגמרי נשארים 'שוואנץ'{{ש}}
-וואס דו האסט מיין נשמה פאראכטין<BR>
+ולא מכסים את ההוצאות...}}
-ג.
+==ראו גם==
-בניגון הפזמון:<BR>
+*[[:קטגוריה:ניגונים ביידיש]]
-לאמיר זיך נעמען, האנט ביי האנט <BR>
-און פארברענגען א נאכאנאנד מיט משקה און מיט בראנד<BR>
-סטאוו יא פיטו, אוו פייאטניצו - און נייע זוריטשי חלאפטשי<BR>
-ד.
+==לקריאה נוספת==
-ווייל וואו מען גייט און וו מ'שטייט<BR>
+*פתחי ניגונים, ניגון שמח-שמט
-א חסיד ווערט דאך קיינמאל ניט פארלארן<BR>
-דעם רעבינ'ס בליק און זיין הייליקן קוק<BR>
-שלעפט ארויס פון אלע שטורעמדיקע כוואלן<BR>
-ו.
+==לשמיעת הניגון==
-בניגון הפזמון:<BR>
+{{רשימת מדיה}}
-לערנען חסידות אן א ברעג, וייל דאס איז דער צוועק<BR>
+{{פריט מדיה
-און דאס איז די ריכטיגע וועג.<BR>
+|שם=אודה_לא-ל.mp3
-וייל אפילו ווען מ'האט זיך באמאכט<BR>
+|כותרת=ניגון אודה לא-ל
-קיין סאך ניט געטראכט אפגעווישט און געגאנגען ווייטער.<BR>
+|תיאור=ניגון אודה לקל, עם המילים בעברית ובאידיש}}
+{{סוף רשימת מדיה}}
-ז.
+==קישורים חיצוניים==
-אוי, ס'לויפט די צייט מ'שפירט זיך ווייט<BR>
+* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view לשמיעת הניגון] (בשינויים קלים מהביצוע הקודם, כפי המקובל בחסידות באבוב) {{צליל}}
-וואו איז מיינע תמימות'דיקע יארן<BR>
+* [https://drive.google.com/file/d/1hwnWldsbt_2xUkcIMy5WLYRyjqtRKavn/view?usp=sharing לשמיעת הניגון] מפי הרה"ח ר' [[בנימין מזרחי]] ע"ה{{הערה|כפי שקבלו מהמשפיעים ר' [[שלמה חיים קסלמן]] ור' [[אברהם מאיור]]}} {{וידאו}} {{צליל}}
-מ'שטייט אין א זאק אין א באלעבאטישן פראק<BR>
+* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view?usp=drive_link ביצוע נוסף] {{צליל}}
-מ'דארף נאכאמאל פארן צום רבי'ן<BR>
+* [https://chabad.info/musicnews/1140550/ מעורר: הניגון החביב על המשפיע ר' מענדל פוטרפס] {{אינפו}} מאת הבעל מנגן הרב [[מנחם מענדל עמאר]]
+* [https://sinun770.org/שיר-געגועים-אודה-לקל-לבב-חוקר-הרב-יחזק/ הניגון בנוסח הרב יחזקאל סופר ובביצועו] בערוץ היוטיוב ישיבת קיץ צעירי ליובאוויטש באתר סינון חב"ד לסרטוני יוטיוב {{וידאו}}
-ח.
-בניגון הפזמון:<BR>
-גיי זיך אויס צום רעבין דער טאטע, און שפירט זיך ווי א פייאטע,<BR>
-און היט זיך "שמא יטה", פון דעם יחידות-הוראות<BR>
-וייל אז מ'גיט זיך ניט איבער, גאנץ, בלייבט מען א שוואנץ<BR>
-און מ'שלאגט נישט אויס די הוצאות...<BR>
 {{הערות שוליים}}
+{{מיון רגיל:אודה לא-ל}}
 [[קטגוריה:ניגונים שונים]]
+[[קטגוריה:ניגונים ביידיש]]
+[[קטגוריה:ניגונים בלשון הקודש]]

ניגון אודה לא-ל – הבדלי גרסאות