ניגון אודה לא-ל – הבדלי גרסאות

אין תקציר עריכה
ספרא רבא (שיחה | תרומות)
יש, ב'לשמיעת הניגון'
 
(86 גרסאות ביניים של 33 משתמשים אינן מוצגות)
שורה 1: שורה 1:
ניגון באידיש על הפיוט "אודה לאל" הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב. פעם עבר מישהו בליובאוויטש ושר הניגון והתקבל אצל הבחורים שם, ומאז היו שרים את הניגון בהתוועדויות. בשנת [[תשכ"ז]] הלחין ר' [[יחזקאל סופר]] גירסא חב"דית לניגון. הניגון 'אודה לקל' מופיע בסידור בית יעקב
הניגון 'אודה לא-ל' הינו ניגון ותרגום המילים ב[[אידיש]] על הפיוט "אודה לא-ל", שהולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב.


==אודות הניגון==
==אודות הניגון==
הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד [[שו"ב]] בטשעבין מחסידי באבוב חיבר מילים באידיש והלחין ניגון על בתים מהפיוט אודה לאל שחיבר ר' שמעון קסון ונדפס בסידורים. תוכן הניגון התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשי"ת והגעגועים שלה למקור חוצבה.
הניגון הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד, שהיה [[שו"ב]] בטשעבין ומחסידי באבוב, ובנוסף חיבר תרגום באידיש בתים מהפיוט "אודה לא-ל" שחיבר רבי שמעיה קוסון, ונדפס בסידורים רבים (אך אינו מופיע בסידורי חב"ד). תוכן הניגון - התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשם על כך וגעגועיה שלה למקור חוצבה.


פעם עבר מישהו בליובאוויטש ושר הניגון והתקבל אצל הבחורים שם, ומאז היו שרים את הניגון בהתוועדויות{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}}. הניגון היה אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]] ועוד. כמו"כ היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
הרב [[נועם וגנר]] טוען שהניגון מיוחס לרבי הרש"ב{{מקור}}{{הבהרה|חובר על ידו או שרק הי' מנוגן אצלו וחביב עליו?}}.


בשנת [[תשכ"ז]] חיבר ר' [[יחזקאל סופר]] גירסא חב"דית לניגון על געגועי החסיד לרבי.
הניגון התקבל אצל הבחורים ב[[ליובאוויטש]], והיה מושר בהתוועדויות שם{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}} (בעיקר בליל שישי{{הערה|מובא בספר '''זכרונותי''' של הרב [[שמריהו ששונקין]]}}). הניגון היה אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]], וכן על ר' אברהם דרזין שלימדו לבחורים בלוד. כמו כן היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
 
בשנת [[תשכ"ז]] חיברו ר' [[יחזקאל סופר]] והרב [[שלמה זרחי]] גירסא חב"דית לניגון על געגועי החסיד לרבי{{הערה|ראו וידאו 'שיר געגועים – אודה לקל לבב חוקר הרב יחזקאל שי' סופר' בערוץ היוטיוב ישיבת קיץ צעירי ליובאוויטש באתר סינון חב"ד לסרטוני יוטיוב (נמצא בקישורים חיצוניים).}}.


==מילות הניגון==
==מילות הניגון==
===המילים המקוריות בשפה העברית===
===מילות הפיוט המקוריות ב[[לשון הקודש]], עם התרגום לאידיש (אחר כל בית)===
 
{{ציטוט|תוכן=
{{ציטוט|תוכן=
'''פזמון:'''
'''פזמון:'''
אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד [[כוכב]]י בוקר,{{ש}}
 
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
'''געלויבט ביסטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.'''
'''איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.'''
;בית א:
;בית א:
שימו לב אל ה[[נשמה]], לשם שבו ואחלמה,{{ש}}
שימו לב אל ה[[נשמה]], לשם שבו ואחלמה,{{ש}}
ואורה כאור החמה, שבעתים כאור הבוקר.
ואורה כאור ה[[חמה]], שבעתים כאור הבוקר.
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
'''נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}'''
'''זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}'''
'''דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זון,{{ש}}'''
'''זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין.'''
{{כתב קטן|'''פזמון (געלויבט ביסטו וכו').. '''}}


;בית ב:
;בית ב:
מכסא כבוד חצבה, לגור בארץ ערבה,{{ש}}
מ[[כסא הכבוד|כסא כבוד]] חצבה, לגור בארץ ערבה,{{ש}}
להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.
 
'''איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}'''
'''און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}'''
'''דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}'''
'''זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}


;בית ג:
;בית ג:
עורו נא כי בכל לילה, נשמתכם עולה למעלה,{{ש}}
עורו נא כי בכל [[לילה]], נשמתכם עולה למעלה,{{ש}}
לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.
לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.
'''וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}'''
'''אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.'''
'''דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}'''
'''פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}


;בית ד:
;בית ד:
ימצאה מקושטת, ב[[טלית]] וטוטפת,{{ש}}
ימצאה מטונפת, מעוונות ותוספת,{{ש}}
כמו שפחה נחרפת, תמיד בבוקר בבוקר.
 
'''אוי ווי נישט גוט, ווי שלעכט איז די מען ניט,{{ש}}'''
'''אז זי ווערט פארט געווירט, באדעקט מיט זינט דין פארשמירט,'''
'''א פנים האט זי רעכט, ווי א שפחה בא דעם קנעכט,{{ש}}'''
'''ווען אין די אור דערצו - יעדער פרי.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ה:
ימצאה מקושטת, ב[[טלית]] ו[[תפילין|טוטפת]],{{ש}}
כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.
כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.
'''דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}'''
'''קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט [[טלית]] ותפילין,{{ש}}'''
'''באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}'''
'''שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. '''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}


;בית ה:
;בית ו:
הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,{{ש}}
הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,{{ש}}
איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.


;בית ו:
'''באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}'''
'''זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}'''
'''ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}'''
'''ווידער א נאכט ווידער א טאג אויך אצינד.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ז:
והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,{{ש}}
והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,{{ש}}
ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.
 
'''טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,{{ש}}'''
'''אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}'''
'''ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}'''
'''וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
}}
 
==הגירסא החב"דית==


אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר.}}
בשנת תשכ"ז חברו התמימים הרב [[שלמה זרחי]] והרב [[יחזקאל סופר]] מילים על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל ה[[רבי]].


===מילות הניגון באידיש===


===מילות הניגון כפי שהוא מושר באידיש===
{{ציטוט|תוכן=
{{ציטוט|תוכן=
'''פזמון:'''
אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.{{ש}}
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.


;בית א:
.
נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}
געלויבט ביסטו, מיין רעבעניו.{{ש}}
זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}
דו פילסט וואס יעדער טוט אין הארצין טראכטין,{{ש}}
דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זין,{{ש}}
איך לויב און דאנק, מיט מיין געדאנק,{{ש}}
זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
וואס דו האסט מיין נשמה פאריכטן.


;בית ב:
.
איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}
עס בענקט זיך מיר, צו זעהן די טיר,{{ש}}
און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}
וואו מ'גייט אריין צום רבי'ן אויף יחידות,{{ש}}
דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}
זיך אויסוויינען דארט, און דערהערן א ווארט,{{ש}}
זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
פון רבי'נס א מאמר-חסידות.


;בית ג:
. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}
לאמיר זיך נעמען, האנט ביי האנט,{{ש}}
אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.{{ש}}
און [[פארברענגען]] נאכאנאנד, מיט [[משקה]] און מיט בראנד,{{ש}}
דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}
[[סטאוו יא פיטו]], אוו פייאטניצו - און [[ניגון ניע זשוריצי כלופצ'י|נייע זוריטשי]] חלאפטשי.
פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}


;בית ד:
.
דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}
ווייל וואו מען גייט, און וואו מ'שטייט,{{ש}}
קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט [[טלית]] ותפילין,{{ש}}
איז א חסיד ווערט דאך קיינמאל ניט פארפאלן,{{ש}}
באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}
דעם רעבינ'ס בליק, און זיין הייליקן קוק,{{ש}}
שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
שלעפט ארויס פון אלע שטורעמדיקע כוואלן.


;בית ה:
. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}
לערנען חסידות אן א ברעג, ווייל שליחות איז דיין צוועק,
זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}
דאס איז די ריכטיקע וועג,{{ש}}
ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}
און אפילו מ'האט זיך באמאכט,{{ש}}
ווידער א נאכט ווידער א טאג אצינד. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
איז קיין סאך נישט געטראכט, אפגעווישט און געגאנגען ווייטער.


;בית ו:
.
טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,{{ש}}
אוי, ס'לויפט די צייט, מ'שפירט זיך ווייט,{{ש}}
אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}
א וואו זיינע מיינע תמימות'דיקע יארן,{{ש}}
ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}
מ'ליגט אין זאק, מיט א באלעבאטישן פראק,{{ש}}
וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי. {{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
מ'דארף נאך אמאל, צום רבי'ן פארן.


אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר.
;ז. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
}}
גיי אריין צום רעבין צום טאטע, און שפירט זיך ווי א פיאטע,{{ש}}
און היט זיך "שמא יטה", פון דעם רבי'נס יחידות-הוראות,{{ש}}
ווייל אז מ'גיט זיך נישט איבער גאנץ, בלייבט מען א שוואנץ{{ש}}
און מ'שלאגט נישט אויס די הוצאות...}}


==גירסא חב"דית==
===בתרגום חופשי===
 
בשנת תשכ"ה כתבו התמימים [[שלמה זרחי]] ו[[יחזקאל סופר]] מילים חב"דיות על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל הרבי.
{{ציטוט|תוכן=
{{ציטוט|תוכן=
אודה לא-ל לבב חוקר, לבב חוקר, לבב חוקר{{ש}}
אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
ברן יחד, ברן יחד ברן יחד כוכבי בוקר
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.


;א.
;א.
עס ביינקט זיך מיר, צו זעהן דער טיר{{ש}}
מבורך אתה, רעבניו שלי.{{ש}}
וואו מ'גייט אריין צום רבי'ן אויף יחידות{{ש}}
יודע אתה את כל מה שמתחולל במחשבותינו,{{ש}}
זיך אויסוויינען דארט, און דערהערן א ווארט{{ש}}  
אשבח אותך ואודה לך בכל דעתי,{{ש}}
פון רבי'נס א מאמר-חסידות
על שתקנת את נשמתי.


;ב.
;ב.
געלויבט ביסטו, אוי רעבעניו{{ש}}  
מתגעגע כולי, לראות את הדלת,{{ש}}
דו פילסט וואס יעדער טוט אין הארצין קלערן{{ש}}
היכן שנכנסים לרבי ליחידות,{{ש}}
איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג{{ש}}
להשתפך שם ולקלוט איזו אמרה,{{ש}}
אויף די [[נשמה]] וואס דו האסט געטאן בא מיר באלעבן
מהרבי, מאמר חסידות.


;ג. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
;ג. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
לאמיר זיך נעמען, האנט ביי האנט{{ש}}
הבה ניקח את עצמנו, יד ביד,{{ש}}
און פארברענגען נאכאנאנד, מיט [[משקה]] און מיט בראנד{{ש}}
ו[[פארברענגען|נתוועד]] ללא הפסק, עם [[משקה]] ועם ברנדי {{ש}}
סטאוו יא פיטו, אוו פייאטניצו - און נייע זוריטשי חלאפטשי
[[סטאוו יא פיטו]], אוו פייאטניצו - ו[[הניגון ניע זשוריצי כלופצ'י|נייע זוריטשי]] חלאפטשי.


;ד.  
;ד.
ווייל וואו מ'גייט, און וואו מ'שטייט{{ש}}
כי להיכן שהולכים והיכן שעומדים{{ש}}
א חסיד ווערט דאך קיינמאל ניט פארפאלן{{ש}}
חסיד לעולם אינו אבוד,{{ש}}
דעם רעבינ'ס א בליק, און זיין הייליקן קוק{{ש}}
מבט של הרבי, ראייתו הקדושה {{ש}}
שלעפט ארויס פון אלע שטורעמדיקע כוואלן
שולפת מכל ה'גלים הסוערים'.


;ה. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
;ה. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
לערנט חסידות אהן אן עק, און נגלה ווארפט אוועק{{ש}}
ללמוד חסידות ללא הגבלה, כי שליחות היא מטרתך,
דאס איז נישט קיין צוועק, דו שטיק ...{{ש}}
זוהי הדרך הנכונה.{{ש}}
און אפילו אז מ'האט זיך באמאכט{{ש}}
ואפילו כשמתלכלכים,{{ש}}
קיין סאך ניט געטראכט, אפגעווישט און געגאנגען ווייטער
הרבה לא חושבים, מנגבים והלאה ממשיכים.


;ו.
;ו.
אוי, ס'לויפט די צייט, מ'פירט זיך ווייט{{ש}}
אוי, הזמן רץ, מרגישים רחוקים,{{ש}}
וואו זיינע מיינע תמימות'דיקע יארן{{ש}}
היכן הם ה'שנים התמימות' שלי,{{ש}}
מ'ליגט אין א זאק, אין א באלעבאטישן פראק{{ש}}
נמצאים בשק, עם באלבטישע פראק (=פראק - סירטוק - של בעל בית) {{ש}}
מ'דארף ווידער אמאל, צום רבי'ן פארן
צריכים לרבי שוב לנסוע.


;ז. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
;ז. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
גיי זיך אויס צום רעבין צום טאטע, און שפירט זיך ווי א פיאטע,{{ש}}  
כנס לרבי - לאביך, תרגיש עצמך כמו עקב,{{ש}}
און היט זיך "שמא יטה", פון דעם רבי'נס יחידות-הוראות{{ש}}
ותיזהר "שמא יטה", מיחידות-הוראות של הרבי,{{ש}}
וייל אז מ'גיט זיך ניט איבער גאנץ, בלייבט מען א שוואנץ{{ש}}
כי אם לא מתמסרים לגמרי נשארים 'שוואנץ'{{ש}}
און מ'שלאגט נישט אויס די הוצאות...}}
ולא מכסים את ההוצאות...}}
 
==ראו גם==
*[[:קטגוריה:ניגונים ביידיש]]
 
==לקריאה נוספת==
*פתחי ניגונים, ניגון שמח-שמט
 
==לשמיעת הניגון==
{{רשימת מדיה}}
{{פריט מדיה
|שם=אודה_לא-ל.mp3
|כותרת=ניגון אודה לא-ל
|תיאור=ניגון אודה לקל, עם המילים בעברית ובאידיש}}
{{סוף רשימת מדיה}}


==קישורים חיצוניים==
==קישורים חיצוניים==
* [http://chabadpedia.co.il/images/5/5a/%D7%90%D7%95%D7%93%D7%94_%D7%9C%D7%90-%D7%9C.mp3 הניגון אודה לקל] מושר עם המילים בעברית ובאידיש {{צליל}}
* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view לשמיעת הניגון] (בשינויים קלים מהביצוע הקודם, כפי המקובל בחסידות באבוב) {{צליל}}
* [https://drive.google.com/file/d/1hwnWldsbt_2xUkcIMy5WLYRyjqtRKavn/view?usp=sharing לשמיעת הניגון] מפי הרה"ח ר' [[בנימין מזרחי]] ע"ה{{הערה|כפי שקבלו מהמשפיעים ר' [[שלמה חיים קסלמן]] ור' [[אברהם מאיור]]}} {{וידאו}} {{צליל}}
* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view?usp=drive_link ביצוע נוסף] {{צליל}}
* [https://chabad.info/musicnews/1140550/ מעורר: הניגון החביב על המשפיע ר' מענדל פוטרפס] {{אינפו}} מאת הבעל מנגן הרב [[מנחם מענדל עמאר]]
* [https://sinun770.org/שיר-געגועים-אודה-לקל-לבב-חוקר-הרב-יחזק/ הניגון בנוסח הרב יחזקאל סופר ובביצועו] בערוץ היוטיוב ישיבת קיץ צעירי ליובאוויטש באתר סינון חב"ד לסרטוני יוטיוב {{וידאו}}


{{הערות שוליים}}
{{הערות שוליים}}
{{מיון רגיל: אודה לא-ל ניגון }}
{{מיון רגיל:אודה לא-ל}}
[[קטגוריה:ניגונים שונים]]
[[קטגוריה:ניגונים שונים]]
[[קטגוריה:ניגונים באידיש]]
[[קטגוריה:ניגונים ביידיש]]
[[קטגוריה:ניגונים בלשון הקודש]]
[[קטגוריה:ניגונים בלשון הקודש]]