ניגון אודה לא-ל – הבדלי גרסאות

ספרא רבא (שיחה | תרומות)
יש, ב'לשמיעת הניגון'
 
(98 גרסאות ביניים של 36 משתמשים אינן מוצגות)
שורה 1: שורה 1:
ניגון באידיש על הפיוט "אודה לאל" הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב. פעם עבר מישהו בליובאוויטש ושר הניגון והתקבל אצל הבחורים שם, ומאז היו שרים את הניגון בהתוועדויות. בשנת [[תשכ"ז]] הלחין ר' [[יחזקאל סופר]] גירסא חב"דית לניגון.
הניגון 'אודה לא-ל' הינו ניגון ותרגום המילים ב[[אידיש]] על הפיוט "אודה לא-ל", שהולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד מחסידי באבוב.


==אודות הניגון==
==אודות הניגון==
הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד שו"ב בטשעבין מחסידי באבוב חיבר מילים באידיש והלחין ניגון על בתים מהפיוט אודה לאל שחיבר ר' שמעון קסון ונדפס בסידורים. תוכן הניגון התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשי"ת והגעגועים שלה למקור חוצבה.
הניגון הולחן על ידי הרב אלחנן זאב קלאגסבאלד, שהיה [[שו"ב]] בטשעבין ומחסידי באבוב, ובנוסף חיבר תרגום באידיש בתים מהפיוט "אודה לא-ל" שחיבר רבי שמעיה קוסון, ונדפס בסידורים רבים (אך אינו מופיע בסידורי חב"ד). תוכן הניגון - התחדשות ה[[נשמה]] בקומה משנתה בכל בוקר, הודיה להשם על כך וגעגועיה שלה למקור חוצבה.


פעם עבר מישהו בליובאוויטש ושר הניגון והתקבל אצל הבחורים שם, ומאז היו שרים את הניגון בהתוועדויות{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}}. הניגון היה אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]] ועוד. כמו"כ היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
הרב [[נועם וגנר]] טוען שהניגון מיוחס לרבי הרש"ב{{מקור}}{{הבהרה|חובר על ידו או שרק הי' מנוגן אצלו וחביב עליו?}}.


בשנת [[תשכ"ז]] חיבר ר' [[יחזקאל סופר]] גירסא חב"דית לניגון על געגועי החסיד לרבי.
הניגון התקבל אצל הבחורים ב[[ליובאוויטש]], והיה מושר בהתוועדויות שם{{הערה|מפי הרב [[מרדכי שמואל אשכנזי]]}} (בעיקר בליל שישי{{הערה|מובא בספר '''זכרונותי''' של הרב [[שמריהו ששונקין]]}}). הניגון היה אהוב אצל ה[[משפיע]] ר' [[פרץ מוצקין]], ר' [[מנחם מענדל פוטרפס|מענדל פוטרפס]], וכן על ר' אברהם דרזין שלימדו לבחורים בלוד. כמו כן היו שרים אותו בתקופת [[פוקינג]] ובבית הכנסת ב[[תל אביב]] ברחוב "נחלת בנימין".
 
בשנת [[תשכ"ז]] חיברו ר' [[יחזקאל סופר]] והרב [[שלמה זרחי]] גירסא חב"דית לניגון על געגועי החסיד לרבי{{הערה|ראו וידאו 'שיר געגועים – אודה לקל לבב חוקר הרב יחזקאל שי' סופר' בערוץ היוטיוב ישיבת קיץ צעירי ליובאוויטש באתר סינון חב"ד לסרטוני יוטיוב (נמצא בקישורים חיצוניים).}}.


==מילות הניגון==
==מילות הניגון==
אודה לקל מופיע בסידור בית יעקב:
===מילות הפיוט המקוריות ב[[לשון הקודש]], עם התרגום לאידיש (אחר כל בית)===
 
{{ציטוט|תוכן=
{{ציטוט|תוכן=
אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
'''פזמון:'''
אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד [[כוכב]]י בוקר,{{ש}}
 
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
;פזמון:
 
געלויבט ביזטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.{{ש}}
'''געלויבט ביסטו, קודשא בריך הוא, דו ווייסט דאך וואס יעדער טוט אין הארצן קלערן.'''
איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.
 
'''איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג, צוזאמען מיט אלע מארגן שטערן.'''
;בית א:
;בית א:
שימו לב אל הנשמה, לשם שבו ואחלמה,{{ש}}
שימו לב אל ה[[נשמה]], לשם שבו ואחלמה,{{ש}}
ואורה כאור החמה, שבעתים כאור הבוקר.
ואורה כאור ה[[חמה]], שבעתים כאור הבוקר.
 
'''נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}'''
'''זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}'''
'''דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זון,{{ש}}'''
'''זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין.'''
{{כתב קטן|'''פזמון (געלויבט ביסטו וכו').. '''}}


נעם דיר נאר גוט אין אכט, אז די [[נשמה]] די שיינע פראכט,{{ש}}
זאל נישט קומען צו קיין שאנד, ווייל זי איז א דימאנט א בריליאנט,{{ש}}
דו מוזט דאך וויסן דערפון, אז זי לייכט ווי די זין,{{ש}}
זיבן מאל מער ווי דער פרי באגין. {{כתב קטן|פזמון..}}
;בית ב:
;בית ב:
מכסא כבוד חצבה, לגור בארץ ערבה,{{ש}}
מ[[כסא הכבוד|כסא כבוד]] חצבה, לגור בארץ ערבה,{{ש}}
להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.
להצילה מלהבה, ולהאירה לפנות בוקר.


איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}
'''איר שטאם איז לויטער און ריין, פון כסא הכבוד אליין,{{ש}}'''
און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}
'''און מיט איר גרויסע ווערד, פלאטערט זי אויף דער ערד,{{ש}}'''
דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}
'''דארף מען היטן זי, ווי פון פייער און א ברי,{{ש}}'''
זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי. {{כתב קטן|פזמון..}}
'''זי זאל שיינען און לייכטן יעדן מארגן פרי.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ג:
;בית ג:
עורו נא כי בכל לילה, נשמתכם עולה למעלה,{{ש}}
עורו נא כי בכל [[לילה]], נשמתכם עולה למעלה,{{ש}}
לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.
לתת דין וחשבון מפעלה, ליוצר ערב ובוקר.


וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}
'''וואך פון שלאף אויף, און נעם דיר גוט אין באטראכט,{{ש}}'''
אז די [[נשמה]] גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.{{ש}}
'''אז די נשמה גייט ארויף, אין הימל יעדע נאכט.'''
דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}
'''דין וחשבון יעדן טאג, מוז זי געבן איר זאג,{{ש}}'''
פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג. {{כתב קטן|פזמון..}}
'''פאר דעם יוצר וואס האט באשאפן נאכט און טאג.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ד:
;בית ד:
ימצאה מקושטת, בטלית וטוטפת,{{ש}}
ימצאה מטונפת, מעוונות ותוספת,{{ש}}
כמו שפחה נחרפת, תמיד בבוקר בבוקר.
 
'''אוי ווי נישט גוט, ווי שלעכט איז די מען ניט,{{ש}}'''
'''אז זי ווערט פארט געווירט, באדעקט מיט זינט דין פארשמירט,'''
'''א פנים האט זי רעכט, ווי א שפחה בא דעם קנעכט,{{ש}}'''
'''ווען אין די אור דערצו - יעדער פרי.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ה:
ימצאה מקושטת, ב[[טלית]] ו[[תפילין|טוטפת]],{{ש}}
כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.
כמו כלה מקושטת, תמיד בבוקר בבוקר.


דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}
'''דער מענטש שפירט דאס גליק, ווען ער טוט דעם באשעפערס ווילן,{{ש}}'''
קומט די [[נשמה]] צוריק, באקרוינט מיט טלית ותפילין,{{ש}}
'''קומט די נשמה צוריק, באקרוינט מיט [[טלית]] ותפילין,{{ש}}'''
באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}
'''באצירט און באשיינט איז זי, ווי א כלה כמות שהיא,{{ש}}'''
שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. {{כתב קטן|פזמון..}}
'''שטענדיג אלעמאל אינדערפרי. '''
;בית ה:
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ו:
הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,{{ש}}
הנאמן בפקדונו, יחזירנה לו כרצונו,{{ש}}
איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.
איש לא גוע בעונו, ויהי ערב ויהי בוקר.


באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}
'''באגלייבט איז דער באשעפער און קראנט, מיטן משכון אין זיין האנט,{{ש}}'''
זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}
'''זי צוריק שטעלן ריין, ווי דער מענטש וויל אליין,{{ש}}'''
ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}
'''ער שטייט אויף פריש און געזונט, ער שטארבט נישט פון זיינע זינד,{{ש}}'''
ווידער א נאכט ווידער א טאג אצינד. {{כתב קטן|פזמון..}}
'''ווידער א נאכט ווידער א טאג אויך אצינד.'''
;בית ו:
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
 
;בית ז:
והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,{{ש}}
והחיו העניה, יחידה תמה ונקיה,{{ש}}
ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.
ואשר נפשו חיה, יזכה לאור הבוקר.


טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די [[נשמה]] צו ערנערן,{{ש}}
'''טוטס זיך טראכטן און קלערן, ווי אזוי די נשמה צו ערנערן,{{ש}}'''
אז די [[נשמה]] אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}
'''אז די נשמה אליין, זאל בלייבן שטענדיג ריין,{{ש}}'''
ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}
'''ווייל דער וואס געט זיך די מי, ווי אזוי צו שוינען און היטן זי,{{ש}}'''
וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי. {{כתב קטן|פזמון..}}
'''וועט ער זוכה זיין צום ליכט פון דערפרי.'''
{{כתב קטן|'''פזמון..'''}}
}}
 
==הגירסא החב"דית==


אודה לאל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר.
בשנת תשכ"ז חברו התמימים הרב [[שלמה זרחי]] והרב [[יחזקאל סופר]] מילים על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל ה[[רבי]].
}}
 
===מילות הניגון באידיש===
 
{{ציטוט|תוכן=
אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
 
;א.
געלויבט ביסטו, מיין רעבעניו.{{ש}}
דו פילסט וואס יעדער טוט אין הארצין טראכטין,{{ש}}
איך לויב און דאנק, מיט מיין געדאנק,{{ש}}
וואס דו האסט מיין נשמה פאריכטן.
 
;ב.
עס בענקט זיך מיר, צו זעהן די טיר,{{ש}}
וואו מ'גייט אריין צום רבי'ן אויף יחידות,{{ש}}
זיך אויסוויינען דארט, און דערהערן א ווארט,{{ש}}
פון רבי'נס א מאמר-חסידות.
 
;ג. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
לאמיר זיך נעמען, האנט ביי האנט,{{ש}}
און [[פארברענגען]] נאכאנאנד, מיט [[משקה]] און מיט בראנד,{{ש}}
[[סטאוו יא פיטו]], אוו פייאטניצו - און [[ניגון ניע זשוריצי כלופצ'י|נייע זוריטשי]] חלאפטשי.
 
;ד.
ווייל וואו מען גייט, און וואו מ'שטייט,{{ש}}
איז א חסיד ווערט דאך קיינמאל ניט פארפאלן,{{ש}}
דעם רעבינ'ס בליק, און זיין הייליקן קוק,{{ש}}
שלעפט ארויס פון אלע שטורעמדיקע כוואלן.
 
;ה. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
לערנען חסידות אן א ברעג, ווייל שליחות איז דיין צוועק,
דאס איז די ריכטיקע וועג,{{ש}}
און אפילו מ'האט זיך באמאכט,{{ש}}
איז קיין סאך נישט געטראכט, אפגעווישט און געגאנגען ווייטער.
 
;ו.
אוי, ס'לויפט די צייט, מ'שפירט זיך ווייט,{{ש}}
א וואו זיינע מיינע תמימות'דיקע יארן,{{ש}}
מ'ליגט אין זאק, מיט א באלעבאטישן פראק,{{ש}}
מ'דארף נאך אמאל, צום רבי'ן פארן.
 
;ז. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
גיי אריין צום רעבין צום טאטע, און שפירט זיך ווי א פיאטע,{{ש}}
און היט זיך "שמא יטה", פון דעם רבי'נס יחידות-הוראות,{{ש}}
ווייל אז מ'גיט זיך נישט איבער גאנץ, בלייבט מען א שוואנץ{{ש}}
און מ'שלאגט נישט אויס די הוצאות...}}
 
===בתרגום חופשי===
{{ציטוט|תוכן=
אודה לא-ל לבב חוקר, ברן יחד כוכבי בוקר,{{ש}}
ברן יחד, ברן יחד, ברן יחד כוכבי בוקר.
 
.
מבורך אתה, רעבניו שלי.{{ש}}
יודע אתה את כל מה שמתחולל במחשבותינו,{{ש}}
אשבח אותך ואודה לך בכל דעתי,{{ש}}
על שתקנת את נשמתי.
 
;ב.
מתגעגע כולי, לראות את הדלת,{{ש}}
היכן שנכנסים לרבי ליחידות,{{ש}}
להשתפך שם ולקלוט איזו אמרה,{{ש}}
מהרבי, מאמר חסידות.


==גירסא חב"דית==
;ג. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
הבה ניקח את עצמנו, יד ביד,{{ש}}
ו[[פארברענגען|נתוועד]] ללא הפסק, עם [[משקה]] ועם ברנדי {{ש}}
[[סטאוו יא פיטו]], אוו פייאטניצו - ו[[הניגון ניע זשוריצי כלופצ'י|נייע זוריטשי]] חלאפטשי.


בשנת תשכ"ה כתבו התמימים [[שלמה זרחי]] ו[[יחזקאל סופר]] מילים חב"דיות על ניגון זה, המבטאים את געגועיו של החסיד אל הרבי.
;ד.
כי להיכן שהולכים והיכן שעומדים{{ש}}
חסיד לעולם אינו אבוד,{{ש}}
מבט של הרבי, ראייתו הקדושה {{ש}}
שולפת מכל ה'גלים הסוערים'.


אודה לא-ל לבב חוקר, לבב חוקר, לבב חוקר<BR>
;ה. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
ברן יחד, ברן יחד ברן יחד כוכבי בוקר<BR>
ללמוד חסידות ללא הגבלה, כי שליחות היא מטרתך,
זוהי הדרך הנכונה.{{ש}}
ואפילו כשמתלכלכים,{{ש}}
הרבה לא חושבים, מנגבים והלאה ממשיכים.


א.
.
עס ביינקט זיך מיר, צו זעהן דער טיר<BR>
אוי, הזמן רץ, מרגישים רחוקים,{{ש}}
וואו מ'גייט אריין צום רבי'ן אויף יחידות<BR>
היכן הם ה'שנים התמימות' שלי,{{ש}}
זיך אויסוויינען דארט, און דערהערן א ווארט<BR>
נמצאים בשק, עם באלבטישע פראק (=פראק - סירטוק - של בעל בית) {{ש}}
פון רבי'נס א מאמר-חסידות<BR>
צריכים לרבי שוב לנסוע.


ב.
. {{כתב קטן|(בניגון הפזמון:)}}
געלויבט ביסטו, אוי רעבעניו<BR>
כנס לרבי - לאביך, תרגיש עצמך כמו עקב,{{ש}}
דו פילסט וואס יעדער טוט אין הארצין קלערן<BR>
ותיזהר "שמא יטה", מיחידות-הוראות של הרבי,{{ש}}
איך לויב און דאנק, מיט מיין געזאנג<BR>
כי אם לא מתמסרים לגמרי נשארים 'שוואנץ'{{ש}}
אויף די [[נשמה]] וואס דו האסט געטאן בא מיר באלעבן<BR>
ולא מכסים את ההוצאות...}}


ג.
==ראו גם==
בניגון הפזמון:<BR>
*[[:קטגוריה:ניגונים ביידיש]]
לאמיר זיך נעמען, האנט ביי האנט<BR>
און פארברענגען נאכאנאנד, מיט [[משקה]] און מיט בראנד<BR>
סטאוו יא פיטו, אוו פייאטניצו - און נייע זוריטשי חלאפטשי<BR>


ד.
==לקריאה נוספת==
ווייל וואו מ'גייט, און וואו מ'שטייט<BR>
*פתחי ניגונים, ניגון שמח-שמט
א חסיד ווערט דאך קיינמאל ניט פארפאלן<BR>
דעם רעבינ'ס א בליק, און זיין הייליקן קוק<BR>
שלעפט ארויס פון אלע שטורעמדיקע כוואלן<BR>


ו.
==לשמיעת הניגון==
בניגון הפזמון:<BR>
{{רשימת מדיה}}
לערנט חסידות אהן אן עק, און נגלה ווארפט אוועק<BR>
{{פריט מדיה
דאס איז נישט קיין צוועק, דו שטיק ...<BR>
|שם=אודה_לא-ל.mp3
און אפילו אז מ'האט זיך באמאכט<BR>
|כותרת=ניגון אודה לא-ל
קיין סאך ניט געטראכט, אפגעווישט און געגאנגען ווייטער<BR>
|תיאור=ניגון אודה לקל, עם המילים בעברית ובאידיש}}
{{סוף רשימת מדיה}}


ז.
==קישורים חיצוניים==
אוי, ס'לויפט די צייט, מ'פירט זיך ווייט<BR>
* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view לשמיעת הניגון] (בשינויים קלים מהביצוע הקודם, כפי המקובל בחסידות באבוב) {{צליל}}
וואו זיינע מיינע תמימות'דיקע יארן<BR>
* [https://drive.google.com/file/d/1hwnWldsbt_2xUkcIMy5WLYRyjqtRKavn/view?usp=sharing לשמיעת הניגון] מפי הרה"ח ר' [[בנימין מזרחי]] ע"ה{{הערה|כפי שקבלו מהמשפיעים ר' [[שלמה חיים קסלמן]] ור' [[אברהם מאיור]]}} {{וידאו}} {{צליל}}
מ'ליגט אין א זאק, אין א באלעבאטישן פראק<BR>
* [https://drive.google.com/file/d/15zqyWODCh9lBoSqiY7NVyYIYoayaAdon/view?usp=drive_link ביצוע נוסף] {{צליל}}
מ'דארף ווידער אמאל, צום רבי'ן פארן<BR>
* [https://chabad.info/musicnews/1140550/ מעורר: הניגון החביב על המשפיע ר' מענדל פוטרפס] {{אינפו}} מאת הבעל מנגן הרב [[מנחם מענדל עמאר]]
* [https://sinun770.org/שיר-געגועים-אודה-לקל-לבב-חוקר-הרב-יחזק/ הניגון בנוסח הרב יחזקאל סופר ובביצועו] בערוץ היוטיוב ישיבת קיץ צעירי ליובאוויטש באתר סינון חב"ד לסרטוני יוטיוב {{וידאו}}


ח.
בניגון הפזמון:<BR>
גיי זיך אויס צום רעבין צום טאטע, און שפירט זיך ווי א פיאטע,<BR>
און היט זיך "שמא יטה", פון דעם רבי'נס יחידות-הוראות<BR>
וייל אז מ'גיט זיך ניט איבער גאנץ, בלייבט מען א שוואנץ<BR>
און מ'שלאגט נישט אויס די הוצאות...<BR>
{{הערות שוליים}}
{{הערות שוליים}}
{{מיון רגיל:אודה לא-ל}}
[[קטגוריה:ניגונים שונים]]
[[קטגוריה:ניגונים שונים]]
[[קטגוריה:ניגונים באידיש]]
[[קטגוריה:ניגונים ביידיש]]
[[קטגוריה:ניגונים בלשון הקודש]]
[[קטגוריה:ניגונים בלשון הקודש]]